Bugünkü konuğumuz Mehmet Zülfü Erdogan. Kendisiyle Romanya gayrimenkul piyasası hakkında geniş çaplı bir röportaj düzenledik
Bize kisaca kendinizi tanitabilirmisiniz.
Adim Mehmet Zülfü Erdogan. 9 senedir Romanya'da yasiyorum. Buraya ilk geldigim yillarda tekstil isi yapiyordum, tekstil sektorundeki deneyimlerimizi emlak sektorune aktararak 3 seneden beri gayrimenkul isleriyle ugrasiyorum. Burada yatirimcilarimiz ve vatandaslarimizin emlak alanindaki satin alma ve kiralama taleplerini karsilamaya calisiyoruz. Hizmet verdigimiz alanlarin basinda tarim arazileri, konut-Bina satin alma ve kiralamalari, konut ve isyeri yapimina uygun arazi taleplerinin karsilanmasi,Turizme yonelik bolgelerde yatirimcilara uygun yatirim arazilerinin karsilanmasi hizmetleri vs. gibi...
Özellikle A tipi, B tipi tarim arazileri alinmasini musterilerimize oneriyoruz bunun yaninda konut kiralama, konut alim satim islemleri,Yatirima yonelik
avantajli arsalari da musterilerimize oneriyoruz.Genelde amacimiz musterilerimize guvenilir,hizli ve sonuc alici hizmetler sunmak.Elimizden
geldigince musterilerimizi dogru yonde bilgilendirici hizmetlerde bulunmak bizim vazgecilmez ilkelerimiz.
Vatandaşlarımız en çok hangi semtleri tercih ediyorlar?
Türk vatandaslarimiz genelde üçüncü sektörü tercih ediyorlar, Dristor, Vitan gibi. Bildigniiz gibi Türk okulu bu bölgede bulunuyordu bu yüzden bu zamana kadar bu bölgeye ciddi bir talep olustu. Bir de bizim insanlarimiz için komsuluk iliskileri çok önemlidir bu yüzden herkes tanidiklari kisilere yakin olmak istiyor. Tahminlerime gore yaklasik 200’ün üzerinde aile 3. sektörde yasiyor.
Romanya genelinde konutlara nasil bir talep var?
Konutlari yeni ve eski olarak ikiye ayirabiliz. Bitmis ve bitmekte olan evlere talep tabiki eski konutlara göre daha fazla, bunun baslica sebebi "Prima Casa" program, çünkü bu program sadece 1980 yilindan sonra yapilan konutlar için geçerli.
En fazla talep gören bölgeler: Dristor, Vitan, Titan, Pantelimon, Colentina, Floreasca, Herastrau, Baneasa...
Ancak söyle bir durum var. Yeni biten binalarin bazilari gerek bulundugu yerlerden gerekse konforundan dolayi fiyatlarinda fazla indirime gitmiyorlar. Bu yüzden bu evlere olan talep daha az.
Kriz öncesi ile kriz sonrasi arasindaki farklar nelerdir?
Yatirima yönelik arsalar (Bükres'e 15-20 km yakinliktaki arsalar) 60-70% oranlarinda deger kaybina ugradi. Sehir içindeki arsalarin deger kaybi ise 30-70% arasi degisiyor.
Ilanlara baktiginizda sehir içinde yer alan ve fiyatlari ortalamalarin üzerinde düsen arsalar ve konutlar görebilirsiniz. Bu anormal düsüsler ev/arsa sahiplerinin bankalara ya da üçüncü sahislara olan borçlarindan dolayi gerçeklesmektedir.
Kriz öncesinde metrekaresi 2000-3000 euro olan arsalarin fiyatlari yasanan finansal sikintilardan dolayi 600-700 eurolara kadar inmistir.
Konut ve arsa fiyatlar düsmeye devam eder mi?
Ne kadar ciddi mali sorunlar yasasa da Romanya'ya halen büyük bir talep var. Uzakdogulu ve Ortadogulu yatirimcilarin Romanya'ya olan ilgisi gün geçtikçe artmaya devam ediyor. Bir çogu Avrupa'ya açilmak için Romanya'yi bir üs olarak kullanmak istiyor, limanlarda buna çok uygun. Yatirimcilarin artmasi düsüsün durmasini ya da en azindan yavaslamasini saglayabilir, özellikle arsa piyasasi önümüzdeki dönemlerde canlanabilir.
Sizce piyasada su anda neler oluyor?
Bir kaç sene önce yasanan anormal artistan sonra anormal bir düsüs gerçeklesti. Bu düsüs ile ilgili etrafta ciddi spekülasyonlar var. Bu spekülasyonlari yaratanlar devletin otorite eksikliginden faydalaniyorlar.
Bu spekülasyonlarin yanisira Romanya'nin bagimsiz bir sekilde is yapamamasi, disariya bagimli olmasi ve Romen firmalarinin AB tarafindan verilen fonlara gerekli ilgiyi göstermemesi piyasanin canlanmasini engelliyor.
Siz gayrimenkul sektöründe yatirim yapmak isteyenlere neler öneriyorsunuz?
1 - Romanya'daki A tipi tarim arazileri çok verimli ve fiyatlari verimliliklerine oranla çok hesapli. Fakat Türk vatandaslarimiz bu konuya nedense gereken ilgiyi göstermiyor.
Fransa'da 1 hektari 40.000 euro olan tarim arazilerinin fiyatlari Romanya'da 2000-4000 euro arasinda degisiyor. 4.000 euroluk arsalarin sistemleri kurulmus ve herseyi hazir içlerinde çiftlikleri bile bulunuyor.
2 - Orta vadede sehir içindeki konut fiyatlarinin yüksek olmasindan dolayi konuta elverisli arazilere yatirimlar yapilabilir. Daha önceden bahsettigim gibi paraya sikisan bir çok kisi arsalarini yok pahasina satmak zorunda kaliyor bu firsatlardan yararlanilabilir.
3 - Turizm alanlari çok cazip. Romanya yayla turizmi için ideal bir yer, kis mevsiminde bile her yer yemyesil. Yayla turizminin disinda kis sporlari turizmi ve termal turizm alanlari yatirim için müsait.
4 - Saglik sektörü de ayni sekilde yatirimi hak ediyor. Türkiye'deki sistem burayada uygulanabilir. Avrupadan hastalar buradaki hastanelerde tedavi edilip tatillerini burada geçirebilirler.
Son günlerde gazetelerde bazi yazilar gözümüze çarpiyor. Haberlerde yatirimcilarin gayrimenkul yatirimlar yerine nakit yatirimlara yöneldikleri söyleniyor. Bu konuyla ilgili düsünceleriniz nelerdir?
Romanya devleti bindigi dali kesiyor. Son zamanlarda yürürlüge giren kanundan dolayi insanlar ellerindeki konutlari çikarmaya basladilar. Bu da dogal olarak fiyatlarin düsmesine neden oldu. Romanya'nin en büyük sikintisi belirlenmis, yapilanmis bir ekonomik politikaya sahip olmamasi. Yapilan hatalar piyasalarin sekteye ugramasina neden oluyor.
Buraya gelmek isteyen bir çok yabanci firma var. Herhangi biri size gelip sizden Romanya’nin baslica sikintilarini kendisine iletmenizi istese siz hangi sorunlari dile getirirdiniz?
Romanya’da kalifiye eleman yok. Kalifiye elemanlarin hemen hemen hepsi gerek sartlarin iyi olmasindan gerekse imkanlarin daha fazla olmasindan dolayi Avrupa’ya göç ediyor. Bu Romanya için büyük bir sorun çünkü mevcut çalisanlardan yeterli verim alinamiyor. Verimin az olmasi dogal olarak yabanci firmalarin baska ülkelere yönelmesine neden oluyor. Bir de ithalat sorunu var tabiki de. Romanya su anda tamamen disariya bapli durumda, bu durumdan kurtulmasi ve kendini gelistirmesi gerekiyor.
Yabanci yatirimcilarin Romanya’da karsilastiklari en büyük sikintilar nelerdir?
Bürokrasi. Romanya’ya yatirim için gelen bir çok yabanci sirf bu yüzden islerini baska yerlere tasidilar. Son zamanlarda gerçeklesen vergi artislari da ciddi bas agrisi yaratacaktir. 1 Temmuz öncesinde en düsük vergileri uygulayan ülke bir anda tepeye çikti. Sadece bunlar degil. Romen Hükümeti ekonomik alanlarda yabanci firmalara çözüm üretici degil cezalandirici bir politika güdüyor.
Son olarak neler söylemek istiyorsunuz?
Romanya’da her alanda ciddi bosluklar var ve maalesef Türk yatirimcilarimiz bu bosluklari dolduramiyor. Bunun en önemli sebebi profesyonel bir çalisma ilkesi edinememis olmamiz. Profesyonel çalisan firmalar bu ülkede çok verimli sonuçlar elde edecektir. Bireysel çabalar yerine kurumsallasmayi basarabilmis firmalarin bu ülkede yatirim yapmasi çok daha kolay olacaktir.
Zulfer Emlak'ın portföy listesinden:
Su an hazirda elimizde yatirim yapmak isteyen yatirimci bireysel ve tuzel kurumlara onerebilecegimiz arazilerimiz;
Berceni'de ki toptan satis pazarinda Piata Gross Bucuresti de Toptan Kuru gida,yas meyve/sebze,Islenmis Et - Sut Urunleri toptancilarina yonelik;
LOT8
- Acilim : 44.06 m
- Buyukluk : 1160.46 mp
LOT9
- Acilim : 80.51 m
- Buyukluk : 2751.9 mp-Comuna Bercen de Villa ve konut yapimina
yonelik 10.000-20.000 m2 arsa lar
-A tipi toplu 300-1000 hektara kadar
Focsan-Braila-Galati-Constanta-Craiova-Timisoara-Arad bolgelerinde Tarim
arazileri
-Bukres Merkez de konut-ofis yapimina uygun 2600 m2 arsa ( Decebal)
-Bukres Merkez de Konut-Otel-Hastane yapimina uygun 10.0000 m2 arsa( Tineretului)
-Bukres Theodor Pallady de isyeri depo yapimina uygun 2400 m2 arazi
-Bukres Cevre yolunda 10.000-20.000 m2 projeli isyeri yapimina uygun arsa
-Incity-Asmita Gardens-Athos-Hidra-Jupiter-Cozmopolis- yeni bitmis daireler
-Pantelimon da satlik arazi ve depolar
-Popesti Leorden de sanayi ve konut yapimina uygun arsalar
Bu bilgilendirici röportajdan dolayı Sayın Zulfu Bey'e çok teşekkür ediyoruz.
İnternet Sitesi: www.zulfer.ro
Adres: Bd.Regina Elisabeta Nr.25,Et.4,Ap.23,Int.fon 320 C,Sector 5 Bucuresti/ROMANIA
Tel/Fax: +40 21 3224718 Cep : +40 721 951527 - +40 769 536994